Kasımpatı çiçeği ve Bakımı

Kasımpatı çiçeğinin bakımı nasıl yapılır? Kasımpatı çiçeğinin toprağı nasıl olmalıdır? Tüm bu soruların yanıtlarını makalemizde bulabilirsiniz.

1. Güzün Güzeller Güzeli Çiçeği Kasımpatı (Chrysanthemum) Nedir? Özellikleri Nelerdir?

Hem bahçenizde hem de evinizde saksıda yetiştirebileceğiniz bu çiçekler, “Asteraceae” ailesine mensuptur. Krizantem ve güz güzeli adları ile de bilinen kasımpatı çiçekleri, 50 – 150 cm uzunluğu ulaşabilir. Yaz aylarında çiçek açan kasımpatı çiçekleri, gelişimini tamamlayarak sonbaharda muhteşem bir görüntüye ulaşır. Anavatanı Asya ve Kuzeydoğu Avrupa olarak bilinen kasımpatı çiçeği, türüne göre çiçek başları büyükçe ve katmerli bir yapıya sahip olabilir. Türkiye’de genellikle Akdeniz, Ege ve Marmara bölgelerinde yetiştirilmektedir.

Kasımpatı çiçeğinin diğer bir ismi olan krizantemin, eski Yunan dilinde “altın çiçek” anlamına geldiği söylenir.

Bu çiçeğin ilk kez yetiştirilmeye başlanması M.Ö. 15. yüzyılda Çin’de olmuştur. Kasımpatı çiçeği 8. yüzyılda Japonya’ya getirilerek, imparator tarafından resmi mühür sembolü ilan edilmiştir. O tarihten beri çiçeğin kutlandığı “Mutluluk Şenliği” ismiyle anılan bir festival bulunur.

2. Kasımpatı Çiçeğinin Türleri Nelerdir?

Kasımpatı çiçeklerinin esas türleri yaklaşık otuz kadardır. Ancak birçok melez türe de ev sahipliği yapmaktadır. En önemli melez türü olarak C. Indicum cinsinden türeyen Chrysanthemum x Morifolium’dur.

Kasımpatı çiçeğinin tür sınıflandırılması şu şekilde yapılabilir:

♦ Anemon Tipi Kasımpatı Çiçekleri

♦ Dekoratif Kasımpatı Çiçekleri

♦ Düzenli Kasımpatı Çiçekleri

♦ Düzensiz Kasımpatı Çiçekleri

♦ Egzotik Kasımpatı Çiçekleri

♦ Fırça Tipi Kasımpatı Çiçekleri

♦ Kaşık Tipi Kasımpatı Çiçekleri

♦ Kavisli Kasımpatı Çiçekleri

♦ Örümcek Tipi Kasımpatı Çiçekleri

♦ Refleks Kasımpatı Çiçekleri

♦ Tek ve Yarı Çift Kasımpatı Çiçekleri

♦ Tüy Tipi Kasımpatı Çiçekleri

 

Botanik isimleri ile en çok bilinenleri ise sarı papatyaya benzeyen ve örnek tür seçilen “Chrysanthemum Indicum (Hint Krizantem)” ile çiçekçilik sektöründe önemli bir yere sahip olan “Chrysanthemum Morifolium”dur.

3. Kasımpatı Çiçeği Nasıl Sulanır?

Kasımpatı çiçekleri sıcak yaz aylarında çok sulanmaya ihtiyaç duyarken soğuk kış aylarında aşırı sulanmaktan hoşlanmazlar. Bitkinizin toprağının tamamına ulaştırmanız gerek suyu, düzenli olarak aynı gün ve aynı miktarda sağlamanız önemlidir. Özellikle kış aylarında yaptığınız sulamalarda, suyun oda sıcaklığında olmasına dikkat etmelisiniz. Bitkinizin çiçekleri tamamen açıldıysa (kış ayları dışında) haftada üç kere sulayabilirsiniz. Yine de yaşadığınız yerin iklim özellikleri ve mevsim şartlarına göre toprağın nemliliğini kontrol ederek kendi düzeninizi planlayabilirsiniz.  

4. Kasımpatı Çiçeğinin Bakımı Nasıl Yapılır?

Kasımpatı çiçekleri yarı gölge – yarı güneş ışığı alan ortamlardan hoşlanırlar. Çiçeklenme döneminde ısı ihtiyacı artan kasımpatılar için bulunduğu yerde çevrilerek her yerinin düzenli olarak gün ışığı alması sağlanmalıdır. Aşırı sıcak ve aşırı soğuk ortamlardan çabuk etkilenen bu çiçekleri, fazla hava değişimine maruz bırakmamalısınız.

5. Kasımpatı Çiçeği Nasıl Çoğaltılır?

Kasımpatı çiçeğini çoğaltmak için çoğu süs bitkisini çoğaltma yöntemlerinden olan kökten ayırma işlemi uygulanabilir. Kökten ayrılan kısmı farklı bir saksı içine dikerek işlemi tamamlayabilirsiniz. Kısa bir süre içinde ayrılan bitkilerinizin çiçeklendiğini gözlemleyebilirsiniz. Çoğaltma işlemleri için en ideal zaman ilkbaharın sonlarıdır.

Kasımpatı çiçeklerini tohum ekme yoluyla da çoğaltabilirsiniz. Kış sonu gibi bu işlemi gerçekleştirmeniz idealdir. Torfun bir cm kadar altına tohum yerleştirilerek, bir aya yakın çimlenmesini bekleyebilirsiniz.

Diğer bir yöntem ise tek tek ayırma yöntemidir. Solan çiçekler tohum döker. Gün ışığı almayan bir ortamda tohumları saklayabilirsiniz. Mart, nisan, mayıs aylarında bu tohumları ekebilirsiniz. Birkaç ay içerisinde filizlenen kısımları saksılara bölüştürebilirsiniz.

Son olarak tepe çeliği ile çoğaltma yöntemi uygulayabilirsiniz. Bu yöntemde bitkinizin gövdesinde bulunan alt yapraklardan kesilir ve toprağa dikilir. Sık sulama ile birkaç hafta içinde köklenen bitkiniz sonbahar aylarında çiçek açar. Bu işlemi ilkbaharın sonlarına doğru yapmanız en uygun dönemdir. 

6. Kasımpatı Çiçeği Nasıl Budanır?

Kasımpatınızın enerjisinin bu bölümlere gitmemesi için solmuş çiçekleri bitkinizden temizlemeniz gerekir. İlkbahar mevsiminin sonları budama işlemi için idealdir.

7. Kasımpatı Çiçeğinin Toprağı Nasıl Olmalıdır?

Kasımpatı çiçeğini, orta seviyede kireçli, humuslu, killi bahçe topraklarında yetiştirebilirsiniz. Gübreleme işleminde fosfat ağırlıklı organik gübre kullanmanız gerekir. Çiçeklenme sürecine giren çiçeğinize herhangi bir suni gübre eklemenize gerek bulunmamaktadır. Ayrıca topraktaki mineral ve vitaminlerin bu çiçekler için önemlidir. Bu yüzden yıl içinde iki kere bitkinizin toprağına vitamin takviyesi yapmanız idealdir. Yaz başında ise potasyum bakımından zengin gübre ile toprağı dengeleyebilirsiniz.

Tercih etmeniz gereken saksının özelliği ağzı kısmı geniş, derin, topraktan yapılmış ve drenajlı olanlardır. Saksı değişimi için ise ilkbahar sonu, yaz başı en uygun dönemlerdir. Çiçeğinizin gösterdiği gelişime göre daha büyük saksıya geçirebilirsiniz.

8. Kasımpatı Çiçeğine Zarar Veren Hastalıklar Nelerdir?

Hastalık ve zararlılar konusunda hassas olan kasımpatı çiçekleri, iyi bakılmadığı takdirde çok çabuk hastalanabilir. Özellikle mantar ve bitler, bitkinizde büyük zararlara yol açabilir. Bu yüzden yapraklarını her daim gözlemlemeniz gerekebilir. Eğer bir zararlı oluşum dikkatinizi çeker ise mutlaka ilaçlama sürecine başlamanız ve geciktirmemeniz gerekir.

Diğer bir sorun; çiçek ve yapraklarda renk değişimine neden olan kırmızı örümcekler ve beyaz sineklerdir. Ayrıca yaprakların formunu bozan yaprak kurtları ile gövdesine zarar veren kurtlara da dikkat etmek gerekir.  

Bitkinizin çiçeklerinde küçülme gözlemlediğinizde ise bunun cüceleşme denilen bir hastalığa işaret olduğunu da unutmamalısınız.

9. Kasımpatı Çiçeğinin Tıbbi Bir Yararı Bulunur Mu?

Kasımpatı çiçekleri süs bitkisi olmasının dışında içeriğinden kaynaklı ilaç sanayisinde ve kozmetik sektöründe de kullanılmaktadır. Uzakdoğu kültüründe bazen çay olarak bazen ise salata olarak tüketilmektedir.

Bunlar dışında bulundukları ortamı temizlemede etkili oldukları söylenmektedir.

Balkanlarda, türlerinden olan chrysanthemum cinerariaefolium’dan böcek öldürücü ilaç yapılmaktadır. Yine chrysanthemum cinerariaefolium ve chrysanthemum coccineum türleri “Pyrethrum” ismi verilen doğal bitki biti ilacı olarak kullanılmaktadır.

10. Kasımpatı Çiçeğinin Renklerine Göre Anlamları Nelerdir?

Kasımpatı çiçeğinin beyaz, mor, pembe, sarı gibi renkleri bulunur. Bu renklere göre farklı anlamları ifade ederler.

♦ Beyaz kasımpatı çiçekleri içtenliği, bereketi ve saflığı temsil etmektedir.

♦ Mor kasımpatı çiçekleri asaleti ve güzelliği simgelemesinin yanı sıra derin bir sevgiyi ifade etmek içinde kullanılmaktadır.

♦ Pembe kasımpatı çiçekleri içten bağlılığı ifade eder.

♦ Sarı kasımpatı çiçekleri sevgi, bereket ve sıcakkanlılığı temsil etmektedir.

Renkleri dışında kasımpatı çiçekleri Japonya ve bazı Avrupa ülkelerinde ölüm çiçeği adıyla anılarak cenaze, taziye gibi durumlarda kullanıldığı için kutlamalarda tercih edilmezler. Ancak Türkiye ve Amerika’da bu tip üzüntülü bir durumu simgelememektedir.

Öte yandan bu renklerin dışında Japon Ulusal Tarım ve Gıda Araştırma Örgütü’nde araştırmacı olarak bulunan bitki biyoloğu Naonobu Noda ve ekibi, pembe veya kırmızı çiçeğe gen ekleyerek gerçek bir mavi krizantem oluşturdular.

11. Hikayelere Konu Olan Kasımpatı Çiçeği…

Hikayelerden birine göre; vakti zamanında bir köyde yaşayan Crisan adında bir genç varmış. Bu genç köyün ağasının kızını görüp, aşık olmuş. Bir süre sonra kızın dikkatini çekmiş ve kız da onu sevmiş. Sevgisine karşılık bulan Crisan, her gün gizlice sevdiği kızı görmeye gidermiş. Ancak bir gün kızın babası bu durumu anlamış ve fakir delikanlının eve yaklaşmasını engellemiş. Bütün yolları deneyen Crisan bir daha sevdiği kıza ulaşamamış. Hiçbir şeyden haberi olmayan genç kız ise üzüntüsünden hasta olup, yataklara düşmüş. Genç kızın bu haline üzülen dadısı Crisan’a ulaşıp durumu anlatmış. Onları bir araya getiremeyeceğini ama birbirilerine yazdıkları notları karşılıklı ulaştırabileceğiniz söylemiş. Delikanlı hemen ormana koşmuş ve gördüğü en güzel çiçeği kopararak ucuna bir not eklemiş. “Crisan T'aime (Crisan seni seviyor)” yazan bu notu sevdiği kıza ölene dek her gün göndermiş. Gönderdiği çiçeğin adının da bu nottan geldiğine inanılmıştır.

Diğer bir hikayede ise zamanın birinde Ante isimli güzeller güzeli bir kız yaşarmış. Bir gün kırlarda gezerken çok yakışıklı bir genç görmüş. Ante’yi görmeyen genç önünde duran muhteşem güzellikteki bir çiçeği koklayarak öpmüş. Ante tanışmak için yanına gidene kadar yakışıklı genç gözden kaybolmuş. Çok üzülen güzeller güzeli genç kız çiçeğin yanına giderek gencin öptüğü yere dudaklarını değdirmiş. Gencin dudaklarının sıcaklığını hisseden Ante utançtan kıpkırmızı olmuş. Böyle olunca kızın daha da güzelleştiğini düşünen ve onu kıskanan krizantem, Ante’nin dudağını değdirdiği yerden onun tüm kanını çekerek oracıkta öldürmüş. Genç kızı hemen çiçeğine dibine gömmüşler. Zamanla büyük pişmanlık duyan çiçek, her bahar onun için bir sürü çiçekler açarak yapraklarını üzerine dökermiş.

Çinlilerin her yıl Çin Ay Takvimi’ne göre 9. Ayın 9. Günü, tüm aileleriyle dağa çıkarak kasımpatı çiçeklerini seyretmeye gittikleri Chongyang Günü hakkında birçok rivayet bulunmaktadır.

Bunlardan en çok bilineni Doğu Han Hanedanı döneminde Ruhe isimli bir yerleşim yerinde bir hayalet olduğuna inanılırmış. Öyle ki bu hayalet göründüğü zaman her evde bir hasta ya da ölü olurmuş. Orada yaşayan Huan Jing isimli gencin de anne ve babasının ölümüne, kendisinin de çok hastalanmasına neden olmuş. Uzun bir zamandan sonra iyileşen Huan Jing ve eşi hayaleti ortadan kaldırmaya karar vermiş ve bir büyücü bulmak için yollara düşmüşler. Uzun bir yol kat eden genç çift en sonunda eski bir dağda şeytanları bile yakalayabilen bir büyücü olduğunu duyup onun yanına gitmişler. Zamanla Huan Jing’e tüm bildiklerini öğreten büyücü bir gün ona “yarın 9. ayın 9. günü hayalet yine ortaya çıkacak ve kötülük yayacak, artık onu ortadan kaldırma vakti geldi” demiş. Ona bir paket Zhuyu ve içinde kasımpatı çiçeği bulunan bir şişe içkiyi gence verip göndermiş. Ayrıca ona birde kılıç hediye etmiş.

Huan Jing, Chongyang günü tüm halka zhuyu yaprağı ve kasımpatı içkisi vererek bir dağa göndermiş. Öğle vakti ortaya çıkan hayalet tam dağın eteğine geldiğinde zhuyu ve kasımpatı içkisinin kokusunu almış ve rengi değişmiş. Bunu gören genç kılıcı ile dağdan inip hayaletin yanına gitmiş ve onu ortadan kaldırmış. O günden itibaren iki bin yıl boyunca her Chongyang günü dağa çıkmaya ve kasımpatı çiçeklerini seyretmeye gitmişler. Tang Hanedanı döneminde de resmi bayram kabul edilmiş.

Günün diğer bir geleneği ise Chongyang Gao (Çiçek Pastası) yemeleridir. Düzlük bir yerde yaşayanların bu pastayı yemesi tepeye tırmanma yerine geçermiş. Chongyang Günü, 2006 yılında devlet konseyi tarafından ulusal düzeyde maddi olmayan kültür mirasları listesine alınmıştır.